Radio Breizh 4 radio ar Vro

AN HOLL ABADENNOÙ

a ginnig deoc'h

Sinema

Kaset da benn get Jean-Claude ar Ruyet.
Sell un den a sevenadur, displeget brav ha distaget fraezh, da reiñ deomp ali ha sklerijenn àr ar filmoù nevez da welet er salioù. Un digarez da brederiañ ivez. Bep sizhun, ur gronikenn da selaou hag ar skrid da heul.

5 munut

Abadenn diwezhañ 08.12.2017

Le brio

SIN-171208-LE BRIO.docx
LE BRIO
Ur film sevenet gant : Yvan Attal (2017)
Gant : Daniel Auteuil, Camélia Jordana (1e35).

Setu amañ ur film leun a draoù e-barzh, a-fed kevredigezh ; a-fed moned-en-dro ur skol-veur ; a-fed enframmadur an dud daet ag ur vro estren da chom er Frañs ; ha c'hoazh a-zivoud bolontez an den d'en em dennañ ag e stad ha tapoud ar pezh en deus c'hoant, daoust pegen pell pe uhel e tiskouez boud. Mez Yvan Attal, ouzhpenn-se, a gennig ur film dimp hag a sach hon evezh ive war un dra pouezuz-braz ha na sellomp ket trawalc'h doutañ : galloud ar gomz. Hiziw e vevomp en ur bed a skeudennoù. Skeudennoù da beb termen hag e peb lec'h. Ha ne ouiomp ket o lenn liez. Rag red eo gouied lenn ar skeudennoù ive. Mez ankouaet hon eus ar gomz, a zo kozh-Noe nawazh. Penaoz e c'hellomp boud kaset-degaset ha lakaet da chelaou traoù pasket gant tud abil gouest d'hon lakaad da grediñ ema noz da greisteiz ?
Kontiñ a ra ar film istoer dic'hortoz ur plac'h donezonet mat evid he studïoù hag a garahe doned da voud alvokadez. Setu-hi neuze, Neïla Salah, enskrivet e skol-veur Assas, unan a re vrudetañ Pariz (lec'h ma ya, war am eus klevet, toud ar yaouankizoù chik ha cheuc'h ag ar gêrbenn -ar re n'o deus ket bet ar chañs da voned er Skolioù Braz d'an nebeutañ, Polytechnique, St-Cyr ha m'oar-me...). Degouezhoud a ra gant ur c'helenner ampart, Pierre Mazard, respetet evid e c'houiañs, mez anavet ive evel un den aez dezhañ moned da glask laoù e chaosoù an dud, evid e blijadur da gomañs. Mez ne vez ket ataw evid plijadur ar re arall.
Setu just a-walc'h ma kouezh e evezh war Neïla, e-sigur ma oa-hi degouezhet diwezhad d'e gentel.
Dre m'ema Neïla ur plac'h ag ar Maghreb e lâr ar c'helenner traoù displijuz dezhi, tost-mat douzh ar c'houennelerezh (ar rasizm). Mez filmet e vez ar skenenn gant ar studierion ha kaset an enrolladenn g'unan bennag anezhe beteg burew rener ar skol-veur. Setu Pierre Mazard lakaet diaez ur sort, rag ne oa ket an taol kentañ e oa tamallet traoù dezhañ, ha setu ar rener oblijet d'henn kas dirag ar c'huzul a genurzh (conseil de discipline).
War-un-dro e ta tud da gennig d'ar studierion kemer perzh, mar karont, en ur c'hoñkour helavarded (éloquence) er Frañs a-bezh. Daw eo d'ar gandidaded difenn ur sav-boent bennag war ur sujed roet dezhe, tra ma vo difennet an tu kontrel gant ur c'handidad arall.
Kredabl en doa divinet Pierre Mazard e oa speredeg ha youleg ar plac'h-se, rag kennig a ra da Neïla en em enskrivañ d'ar c'hoñkour-se, ha kennig a ra dezhi, ouzhpenn-se, he harpañ evid gounezañ. Diskoueziñ a ra ar film penaoz e c'hell an den doned da benn ag ur pal a-sort-se : komz splann, distagañ e c'herioù, komz kreñv, chomel heb boud distabillaet gant arguzennoù ar re arall, daoust pegen kriz e c'hellont boud, beteg moned da letaad meur a wezh.
Er metoù-se n'eo ket ar wirionez ar pezh a gont, mez boud trec'h, diskoueziñ d'ar re arall ema ar wirionez ganimp. Ha pennoù braz o doa tremenet amzer evid pleustriñ war an afer, hag Arthur Shopenhauer da skwer, filozofer alaman (1788-1860), en doa skrivet An arz da gaoud rezon ataw lec'h ma renable c'hwec'h feson ha tregont da gendrec'hiñ an dud. Boud e vehe un dra vad da beb den studïal un tammig ar levr-se, evid boud gouest da weled penaoz e ra an heni en deus c'hoant d'hon lakaad da lonkañ lostoù-leue.
Bourrabl eo ar film ive evid ma ro ur rol nevez da Daniel Auteuil, daet da voud un aotrou bremañ. Hon lakaad a ra da grediñ en istoer, daoust m'ema dic'hortoz. Gweled a raomp penaoz e ta an daou zen, Pierre Mazard ha Neïla Salah, ken pell an eil diouzh egile e deraou ar film, da voud tost a-walc'h, a-benn ar fin.
Jean-Claude Le Ruyet.20171208b.241F.